خبرگزاری هرانا گزارش داد که «چشم مصنوعی» کشفشده در شهر سوخته، با قدمتی بیش از پنج هزار سال، به دلیل شرایط نامناسب نگهداری در خطر نابودی کامل است.
این چشم، یکی از قدیمیترین نمونههای مصنوعی شناختهشده در جهان، در زیر لایههای خاک و زمان پنهان مانده بود تا اینکه کاوشگران ایرانی آن را دوباره یافتند.
اما امروز، آنچه زمانی نشانهای از دانش و تمدن ایرانی بود، در معرض نابودی ناشی از بیتوجهی نهادهای مسئول قرار دارد.
میراث فرهنگی و مسئولیت اخلاقی ما
هر اثر تاریخی، نه فقط یک شیء مادی بلکه حافظهی جمعی یک ملت است. نابودی چنین گنجینههایی، فراتر از از بین رفتن یک شئ فیزیکی است؛ این نابودی، بریدن ریشهی تاریخ و خاموش کردن صدای تمدن است.
در فلسفهی حقوق فرهنگی، حفظ آثار باستانی بخشی از حق انسان بر حافظه و هویت است؛ حقی که در مادهی ۲۷ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» نیز آمده است:
هر کس حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی جامعه شرکت کند و از پیشرفت علمی و فواید آن بهرهمند گردد.
نقض قانون اساسی و مسئولیت دولت
اصل ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حفاظت از محیط زیست و میراث طبیعی را وظیفهی عمومی میداند و هرگونه فعالیتی که موجب تخریب و آلودگی شود را ممنوع اعلام کرده است.
در کنار آن، اصول ۳، ۹ و ۱۵۳ نیز دولت را مکلف میکنند تا از استقلال فرهنگی، علمی و تاریخی کشور پاسداری کند.
بیتوجهی به نگهداری آثار باستانی، نقض مستقیم همین اصول است؛ زیرا نابودی میراث فرهنگی، نابودی بخشی از استقلال معنوی و فرهنگی ملت به شمار میآید.
در واقع، دولت با اهمال در صیانت از آثار باستانی، نهتنها به میراث ملی آسیب میزند بلکه تعهد خود در قبال نسلهای آینده را نیز زیر پا میگذارد.
طبق «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و «میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی»، هر ملت حق دارد از میراث تاریخی خود بهرهمند شود.
از این منظر، فرسایش و بیتوجهی به آثار باستانی مانند چشم مصنوعی شهر سوخته، به منزلهی محروم ساختن مردم ایران از حق فرهنگی و تاریخی خویش است؛
نقضی خاموش اما عمیق از حقوق بشر.
چشم خاموش تمدن، نگاهی به امروز
چشم مصنوعی شهر سوخته، شاید دیگر نبیند، اما نماد نگاهی است که زمانی به آینده دوخته شده بود؛ نگاهی به هنر، دانش و انسانیت.
امروز ما وارث آن نگاهیم و اگر اجازه دهیم خاک غفلت بر آن بنشیند، در حقیقت چشمان خویش را بر حقیقت بستهایم.
فراموشی این میراث، همدستی با نابودی است.
#حقوق_بشر #vvmiran #MahsaAmini #مهسا_امینی @baschariyat
کانون دفاع از حقوق بشر
