مادرانی که هم زندانیاند و هم مجازاتشوندهٔ مضاعف
در قوانین بینالمللی، بهویژه در اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر و میثاق حقوق کودک، «حفظ کیان خانواده» و «حق کودک برای رشد در کنار والدین» از اصول بنیادین است. اما در زندانهای ایران—از قرچک ورامین تا اوین و دیگر بازداشتگاهها—مادران زندانی نهتنها از شرایط انسانی محروماند، بلکه کودکانشان نیز بهای سختگیرانهٔ این محرومیت را میپردازند. هر بار که دری فلزی بسته میشود، شکافی عمیقتر میان کودک و مادر شکل میگیرد؛ شکافی که هیچ حکم قضایی قادر به توجیه آن نیست.
حق «مراقبت» و «کرامت» که در ایران پایمال میشود
بر اساس اصول مندرج در اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر، هر انسان—even در شرایط بازداشت—حق دارد با کرامت و در محیطی فاقد خشونت و تبعیض نگهداری شود. اما گزارشهای متعدد از زندانهای زنان ایران نشان میدهد که مادران زندانی در محیطهایی نگهداری میشوند که با کمبود امکانات بهداشتی، سوءتغذیه، فقدان خدمات درمانی، و فشارهای امنیتی همراه است. این شرایط نهتنها بر خود زنان، بلکه بر روح و روان کودکانی که از آنان دور شدهاند اثرات مخرب بلندمدت میگذارد.
قانون اساسی جمهوری اسلامی؛ تعهدات نوشتهشده، مسئولیتهای اجرا نشده
در اصول متعددی از قانون اساسی—از جمله اصل ۲۱ که دولت را موظف به حمایت از زنان بهویژه مادران میداند—بر لزوم حمایت از بنیان خانواده تصریح شده است. اما این اصول در عمل یا نادیده گرفته شدهاند یا در برابر منافع امنیتی و ساختارهای تنبیهی رنگ باختهاند. زندانی کردن گستردهٔ زنان فعال اجتماعی، خبرنگاران، معترضان و حتی زنان شاکی در پروندههای خشونت خانگی، تصویری روشن از فاصلهٔ میان قانون و واقعیت ارائه میدهد.
ضرورت بازنگری عمیق؛ مادران زندانی امنیت ملی را تهدید نمیکنند
زنان زندانی—بهویژه مادران—تهدیدی برای جامعه نیستند؛ آنچه جامعه را تهدید میکند فروپاشی آرام خانوادههاست. بسیاری از این زنان مرتکب جرایم سبک شدهاند یا اساساً در بازداشتهای امنیتی و سیاسی گرفتار شدهاند که ماهیتاً با اصول دادرسی عادلانه مغایرت دارد. آزادی فوری، مرخصیهای طولانیمدت، و جایگزینهای غیرحبسی میتواند نخستین گام برای کاهش این آسیبهای جبرانناپذیر باشد.
وقتی زندان به «زخم ملی» تبدیل میشود
در جامعهای که عدالت بر پایه رنج کشیدن مادران بنا شود، مفهومی از عدالت باقی نمیماند. این آمار تکاندهنده باید به زنگ خطری برای جامعه مدنی، نهادهای حقوق بشری و متخصصان حقوق کودک تبدیل شود. ایران نمیتواند ادعای دفاع از خانواده داشته باشد اما همزمان بزرگترین مخرب آن باشد. سکوت در برابر این ظلم بهمعنای مشارکت در تداوم آن است.
#مهساامینی #vvmiran @baschariyat #MahsaAmini
