طبق اعلام رسمی، خدمات مبتنی بر سریال کارتهای ملی همچنان فعال است و میلیونها شناسنامه در سال جاری صادر و تعویض شده است. این عددها قرار است آرامش بدهند؛ نشان بدهند «کار سیستم پیش میرود». اما تجربه روزمره مردم چیز دیگری میگوید: صفهای طولانی، انتظارهای فرساینده، نبود شفافیت درباره علت تأخیرها، و وابستگی شدید خدمات حیاتی به کارتی که گاهی در عمل، بیشتر از آنکه ابزار هویت باشد، ابزار کنترل و فشار اداری شده است.
هویت شهروند؛ حق یا امتیاز؟
قانون اساسی ایران و قوانین بینالمللی حقوق بشر، حق داشتن هویت قانونی، دسترسی آسان به خدمات اداری و برخورد محترمانه و عادلانه را به رسمیت میشناسند. اما زمانی که شهروند برای سادهترین امور زندگی مثل افتتاح حساب، درمان، آموزش یا حتی امور روزمره، وابسته به کارت و سامانهای میشود که شفافیت ندارد و گاه بهانه محرومیت از خدمات میشود، مفهوم «حق» به «امتیاز مشروط» تبدیل میگردد.
آمارهای بزرگ، مشکلات کوچک اما واقعی
بیش از دو میلیون شناسنامه جدید صادر شده؛ اما آیا همزمان کرامت و آرامش مردم نیز حفظ شده است؟ آیا زیرساختها برای همه مناطق کشور عادلانه فراهم است؟ آیا شهروند حق پرسش و مطالبه دارد یا فقط باید «تحمل» کند؟ تمدید اعتبار کارتها تا ۱۴۰۵ شاید مشکل اداری را موقتاً آرام کند، اما مسئله اصلی این است: چرا مردم باید دائماً نگران اعتبار هویت قانونی خود باشند؟
حقوق بشر و معنای واقعی «ثبت احوال»
ثبت احوال فقط یک نهاد اداری نیست؛ نقطه اتصال انسان با حقوقش است. وقتی این ارتباط پر از ابهام، فشار، بیاعتمادی و اجبار شود، نتیجه چیزی جز فرسایش کرامت انسانی نیست. هویت باید حق مسلم شهروند باشد، نه ابزاری برای اعمال کنترل و ایجاد اضطراب دائمی.
آنچه امروز لازم است
شفافیت واقعی، پاسخگویی صریح، اطلاعرسانی روشن به مردم، تضمین دسترسی برابر و محترمانه به خدمات، و به رسمیت شناختن شأن انسان. تمدید اعتبار کارتها یک تصمیم اداری است؛ اما بازسازی اعتماد اجتماعی، تصمیمی اخلاقی و انسانی.
#مهساامینی #vvmiran @baschariyat #MahsaAmini
