فقر غذایی یکی از جدیترین بحرانهای اجتماعی در ایران است. هزاران کودک به دلیل شرایط اقتصادی خانوادهها و کمبود دسترسی به مواد غذایی مغذی، با مشکلات سوء تغذیه مواجهاند. این وضعیت نه تنها سلامت جسمی آنها را تهدید میکند، بلکه نقض آشکار حق بنیادین هر کودک برای رشد سالم و زندگی کرامتآمیز است.
با گسترش آموزش آنلاین، کودکانی که دسترسی به اینترنت، لپتاپ یا تبلت ندارند، از حق آموزش محروم میشوند. فقر دیجیتال باعث نابرابری آموزشی و محدود شدن فرصتهای آینده آنان میشود و نقض مستقیم حقوق بشر و حقوق کودک است.
افزایش تورم و گرانی در زندگی روزمره مردم، فشار اقتصادی شدیدی ایجاد کرده و دسترسی به نیازهای اولیه مانند غذا، مسکن، درمان و آموزش را برای اقشار آسیبپذیر دشوار میکند. این وضعیت نقض حق بنیادین زندگی کرامتآمیز و عدالت اقتصادی محسوب میشود.
زندگی شهری بدون توجه به حقوق حیوانات و حفاظت محیط زیست، پیامدهای جدی برای انسان و طبیعت دارد. آلودگی، تخریب زیستگاهها و عدم توجه به حیوانات شهری، حقوق طبیعی و کرامت آنان را نقض میکند و کیفیت زندگی شهروندان را کاهش میدهد.
هزاران نفر در ایران به دلیل جنگ، بحرانهای اقتصادی یا خشکسالی مجبور به ترک خانه و شهر خود شدهاند و در مناطق جدید با مشکلات اجتماعی و حقوقی فراوان مواجهاند. مهاجران داخلی اغلب از دسترسی به خدمات بهداشتی، آموزش و اشتغال محروم میشوند و با تبعیض و نابرابری روبهرو هستند.
کارگران سابق کارخانه فولاد کویر اردستان، پس از ماهها بلاتکلیفی و عدم پرداخت حقوق، در برابر دادگستری شهرستان تجمع کردند. بیش از ۲۲۵ نفر از آنان میگویند از فروردینماه کارخانه تعطیل شده و هیچ مرجع پاسخگویی وجود ندارد.
کار، نه لطف حاکمیت بلکه حقی انسانی است. در اصل ۲۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده است که «هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی نیست، برگزیند.» با این حال، تعطیلی ناگهانی کارخانهها و رها شدن کارگران، نقض آشکار همین حق اساسی است.
کارگران اردستان، فقط مزدبگیران ساده نیستند؛ آنان ستونهای خانواده، جامعه و چرخهٔ تولیدند. وقتی حقوق ماهها پرداخت نمیشود، فقر و اضطراب، نخستین پیامد است و کرامت انسانی به تدریج فرسوده میشود. این وضع نهتنها اقتصادی، بلکه انسانی است.
بر پایه ماده ۲۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر فرد حق دارد کار کند، شرایط عادلانه و رضایتبخش داشته باشد و در برابر بیکاری مورد حمایت قرار گیرد. بیپاسخ ماندن کارگران در اردستان، نشانهٔ بیتوجهی به این اصول جهانی است.
به جای سکوت، باید گفتوگویی ملی دربارهٔ حق بر کار و معیشت کارگران شکل گیرد. شفافسازی وضعیت کارخانهها، ایجاد صندوق حمایت از کارگران بیکار و الزام کارفرمایان به پاسخگویی، نخستین گامها برای بازگرداندن اعتماد و عدالت است.
بامداد امروز، در جادهای از مسیرهای پرخطر کرج، مینیبوس حامل کارگران دچار سانحه شد و ۱۶ کارگر زحمتکش مصدوم شدند. این حادثه تنها یک «اتفاق رانندگی» نیست، بلکه پژواکی از بیعدالتی ساختاری است؛ از جادههای ناایمن تا زندگیهایی که زیر چرخ بیتوجهی له میشوند.
