پسروی خزر و خطر تصرف سواحل تازه پدید آمده؛ زنگ خطر برای محیط زیست
پسروی خزر و خطر تصرف سواحل تازه پدید آمده؛ زنگ خطر برای محیط زیست
کاهش تراز آب دریای خزر، یکی از جدیترین بحرانهای زیستمحیطی منطقه است. معاونت محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تشدید پسروی آب خزر، نسبت به خطر تصرف اراضی تازه پدید آمده ساحلی هشدار داده است.
بحران پسروی آب خزر و تهدید حقوق عمومی
دریای خزر، بزرگترین پهنه آبی بسته جهان، در سالهای اخیر با کاهش قابل توجه سطح آب روبهرو شده است. این تغییرات نه تنها یک مسئله طبیعی، بلکه بحرانی اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی است که زندگی جوامع ساحلی و تنوع زیستی منطقه را تحت تأثیر قرار میدهد.
بر اساس گزارش ایرنا، معاونت محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده است که با تشدید پسروی آبهای خزر، نگرانیها درباره تصرف اراضی تازه پدید آمده ساحلی افزایش یافته است. این سازمان تأکید کرده که مصوبه شورای عالی محیط زیست در این زمینه برای اجرای قانون صادر شده و نیازی به تصویب هیأت دولت ندارد.
سواحل خزر؛ میراث عمومی یا فرصت برای تصرف؟
پسروی آب دریا باعث آشکار شدن بخشهایی از بستر سابق دریا شده است؛ مناطقی که میتوانند به دلیل ارزش اقتصادی بالا، هدف ساختوساز، تغییر کاربری و تصرف غیرقانونی قرار گیرند.
حفاظت از این اراضی تنها یک موضوع مالکیتی نیست؛ بلکه به حفظ تعادل اکولوژیک، جلوگیری از تخریب زیستگاهها و حمایت از حق نسلهای آینده برای بهرهمندی از محیط زیست سالم مربوط است.
حق برخورداری از محیط زیست سالم
اصل ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حفاظت از محیط زیست را وظیفهای عمومی میداند و فعالیتهایی که موجب آلودگی یا تخریب غیرقابل جبران محیط زیست شوند را ممنوع اعلام میکند.
همچنین در ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر، برخورداری از شرایط مناسب زندگی و رفاه انسانی مورد تأکید قرار گرفته است. تخریب منابع طبیعی و از بین بردن زیستبومها میتواند مستقیماً بر سلامت و کیفیت زندگی انسانها اثر بگذارد.
ضرورت شفافیت و نظارت عمومی
بحران خزر نیازمند مدیریت علمی، نظارت مستمر و مشارکت جامعه مدنی است. جلوگیری از تصرف اراضی ساحلی تازه پدید آمده باید با شفافیت، اجرای قوانین محیط زیستی و پاسخگویی نهادهای مسئول همراه باشد.
دریای خزر تنها یک منبع اقتصادی نیست؛ بخشی از میراث طبیعی مشترک منطقه است که حفاظت از آن مسئولیتی در برابر امروز و آینده محسوب میشود.
