درک حال فقرا؛ از سخن تا واقعیت تلخ امروز ایران

روح‌الله خمینی در «صحیفه امام» جمله‌ای دارد که می‌گوید: «آن‌که درد گرسنگی را نمی‌فهمد، نمی‌تواند به فکر گرسنگان باشد.» این جمله، امروز مانند آینه‌ای است که شکاف میان گفتار و واقعیت‌های جامعه ایران را آشکار می‌کند؛ شکافی که در آن میلیون‌ها شهروند زیر بار فشار اقتصادی، تبعیض ساختاری و نقض سیستماتیک حقوق اقتصادی–اجتماعی قرار گرفته‌اند.

از شعار همدردی تا واقعیت رنج

امروز در ایران، گرانی، فقر گسترده، ناامنی غذایی، کاهش دستمزد واقعی و محدودیت دسترسی به امکانات اولیه، زندگی میلیون‌ها انسان را زیر سایه‌ای از ترس و بی‌ثباتی قرار داده است. وقتی سخن از «درک درد گرسنگان» به میان می‌آید، نخستین پرسش این است: آیا ساختار حاکمیتی که خود در ایجاد این شرایط نقش اساسی دارد، می‌تواند مدعی همدردی واقعی با فرودستان باشد؟

نقض حقوق بشر در بُعد اقتصادی

بر اساس **ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر**، هر انسان حق دارد از «سطح زندگی مناسب برای سلامت و رفاه خود و خانواده‌اش» برخوردار باشد. اما در ایرانِ امروز، این حق بنیادین در معرض نقض جدی قرار دارد: افزایش قیمت‌ها، سقوط ارزش پول ملی، محرومیت از دسترسی به درمان، آموزش و امنیت شغلی، گواهی است بر اینکه کرامت اقتصادی شهروندان نادیده گرفته شده است.

**قانون اساسی جمهوری اسلامی** در ظاهر بر عدالت اجتماعی تأکید می‌کند، اما عملکرد عملی نهادهای حکومتی نشان می‌دهد که این اصول صرفاً در سطح کلمات باقی مانده است. از یک‌سو، تورم و سیاست‌های اقتصادی نادرست ریشه‌های فقر را عمیق‌تر کرده؛ از سوی دیگر، سرکوب اعتراضات مردمی که خواهان نان، کار و آزادی هستند، نقض مضاعف حقوق بشر را رقم زده است.

وقتی حاکمیت از رنج مردم دور می‌شود

جملهٔ «آن‌که درد گرسنگی را نمی‌فهمد، نمی‌تواند به فکر گرسنگان باشد» امروز پرسشی جدی را مطرح می‌کند: آیا مسئولانی که در بالاترین سطوح رفاه و مصونیت سیاسی–اقتصادی قرار دارند، واقعاً رنج مردم را لمس می‌کنند؟ فاصلهٔ طبقاتی میان مردم و حاکمان به حدی رسیده که بخش بزرگی از جامعه باور دارد تصمیم‌گیران نه‌تنها درک درستی از زندگی روزمره شهروندان ندارند، بلکه سیاست‌هایشان عملاً بر تداوم این سختی‌ها دامن می‌زند.

جمع‌بندی: آینه‌ای در برابر تاریخ

این جمله از صحیفه امام امروز مانند آینه‌ای است که بازتاب می‌دهد چگونه حاکمیتی که خود را «صدای مستضعفان» می‌نامید، به ساختاری تبدیل شده که در آن فقرا نه تنها شنیده نمی‌شوند، بلکه حق اعتراض و مطالبه هم از آنان سلب شده است. درک درد گرسنگی، تنها یک احساس نیست؛ مسئولیتی اخلاقی، حقوقی و انسانی است. مسئولیتی که امروز زیر آوار تصمیماتی که زندگی مردم را فرسوده کرده، گم شده است.

در این میان، ثبت و روایت‌گری درباره وضعیت اقتصادی مردم ایران، بخشی از مبارزه برای حقوق بشر است؛ تلاشی برای اینکه صدای گرسنگان و فرودستان خاموش نماند.

---

#مهساامینی #vvmiran @baschariyat #MahsaAmini

جلسه بازپرسی فائزه هاشمی رفسنجانی؛ آیینه‌ای از عدالت در سایه قدرت

در روز ۹ نوامبر ۲۰۲۵، جلسه بازپرسی فائزه هاشمی رفسنجانی، فعال سیاسی و فرزند رئیس‌جمهور فقید ایران برگزار شد. این جلسه بار دیگر توجه افکار عمومی را به وضعیت آزادی بیان، استقلال دستگاه قضایی و نسبت عدالت با قدرت در جمهوری اسلامی ایران جلب کرد. در جامعه‌ای که گفت‌وگو باید راه نجات باشد، بازپرسی و بازداشت جای نقد و اندیشه را گرفته است.

برگزاری این جلسه، صرفاً یک واقعه قضایی نیست؛ بلکه نشانه‌ای است از بحران ساختاری در عدالت‌خانه‌ای که باید مأمن قانون و آزادی باشد. در نگاه حقوقی، اصل تفکیک قوا و استقلال دستگاه قضا، از بنیادی‌ترین ارکان نظام‌های مدرن است. اما هنگامی که قدرت سیاسی مرزهای قانون را درمی‌نوردد، بازپرسی به ابزاری برای «تحدید اندیشه» بدل می‌شود.

مطابق اصل ۲۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تفتیش عقاید ممنوع است و هیچ‌کس را نمی‌توان به سبب عقیده مورد تعرض قرار داد. با این‌حال، روند برخورد با فعالان سیاسی، روزنامه‌نگاران و کنشگران مدنی نشان می‌دهد که این اصل بیشتر در متون باقی مانده تا در عمل. جلسه بازپرسی فائزه هاشمی، بازتاب همین تناقض تاریخی است؛ میان قانونی که از آزادی می‌گوید و ساختاری که آزادی را تهدید می‌کند.

از منظر حقوق بین‌الملل نیز، ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر به صراحت بر حق هر فرد برای آزادی بیان، جست‌وجو و انتقال اطلاعات تأکید دارد. هرگونه بازداشت یا تعقیب قضایی به‌خاطر اظهارنظر، نقض آشکار این اصل است. در نظامی که عدالت در سایه سیاست قرار می‌گیرد، حقیقت قربانی مصلحت می‌شود و بازپرسی نه در پی روشن شدن واقعیت، بلکه در پی «بازآفرینی سکوت» است.

تحلیل فلسفی این رخداد، ما را به پرسشی بنیادین می‌برد: آیا عدالت، بدون آزادی اندیشه ممکن است؟ در جامعه‌ای که قدرت از نقد می‌هراسد، عدالت صوری و نمایشی می‌شود؛ همچون نقابی بر چهره استبداد. از این منظر، بازپرسی فائزه هاشمی، فراتر از یک پرونده سیاسی است؛ نشانه‌ای از تداوم همان الگوی دیرین «قدرت بی‌پاسخ» که در برابر وجدان و تاریخ، دیر یا زود باید پاسخ‌گو شود.

تجربه نشان داده است که هیچ نظامی با خاموش کردن صداهای منتقد، به آرامش نمی‌رسد. برعکس، این سکوتِ تحمیل‌شده است که خشم اجتماعی را زیر پوست جامعه انباشته می‌کند. دفاع از آزادی اندیشه، دفاع از انسانیت است؛ و هر بازپرسیِ غیرعادلانه، گامی دیگر در مسیر فراموشی انسان.

#مهساامینی #MahsaAmini #vvmiran @baschariyat #کانون_دفاع_از_حقوق_بشر

بازماندگان سانحه‌ها و حوادث شهری – وقتی زندگی دوباره آغاز می‌شود

حوادث شهری مثل رانش زمین، انفجار گاز یا آتش‌سوزی، زندگی هزاران نفر را متلاشی می‌کند و بازماندگان، با چالش‌های جسمی، روانی و اجتماعی مواجه می‌شوند. حمایت ناکافی، بی‌توجهی به حقوق انسانی و فقدان سیاست‌های جامع، زندگی آنان را بیش از پیش دشوار می‌کند.

بازماندگان سانحه‌ها، مطابق اعلامیه جهانی حقوق بشر و اصول قانون اساسی، حق دارند از حمایت اجتماعی، خدمات درمانی و تسهیلات بازتوانی بهره‌مند شوند. اما در بسیاری از موارد، فقدان زیرساخت‌های حمایتی، کندی روند دریافت غرامت و عدم دسترسی به مشاوره‌های روانی، آنان را در معرض مشکلات طولانی‌مدت قرار می‌دهد.

پیامدهای اجتماعی این بی‌توجهی گسترده است: فشار روانی، فقر، محرومیت از آموزش و اشتغال، و کاهش اعتماد به نهادهای دولتی و اجتماعی. بازماندگان، علاوه بر غم از دست دادن عزیزان، باید با نابرابری و فقدان امکانات نیز دست و پنجه نرم کنند.

راهکار شامل ایجاد شبکه‌های حمایتی فوری، تسهیل دسترسی به خدمات پزشکی و روان‌شناختی، غرامت منصفانه و آموزش عمومی درباره پیشگیری از حوادث شهری است. بدون این اقدامات، بازماندگان همچنان قربانی بی‌عدالتی خواهند بود و جامعه از عدالت و حمایت اجتماعی محروم می‌ماند.

#بازماندگان_سانحه #حقوق_بشر #حوادث_شهری #vvmiran #MahsaAmini #مهساامینی @baschariyat