شیرمحمد اسپندار؛ نوای جاودانه دونَلی بلوچستان خاموش شد
خلاصه:
شیرمحمد اسپندار، استاد برجسته ساز محلی «دونَلی» و از چهرههای ماندگار موسیقی بلوچ، در ۹۸ سالگی درگذشت. او بیش از پنج دهه برای حفظ و معرفی موسیقی بلوچستان تلاش کرد و مهارت کمنظیرش در نواختن همزمان دو نی، نام او را در تاریخ موسیقی ایران و جهان ماندگار کرد.
شیرمحمد اسپندار؛ حافظ یک میراث فرهنگی
موسیقی هر سرزمین بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی مردم آن است؛ صدایی که روایتگر زندگی، رنجها، شادیها و تجربههای نسلهای مختلف است. بلوچستان با فرهنگ غنی و موسیقی ریشهدار خود، هنرمندانی را پرورش داده که توانستهاند مرزهای جغرافیایی را پشت سر بگذارند.
شیرمحمد اسپندار، استاد برجسته ساز «دونَلی»، یکی از همین چهرههای ماندگار بود؛ هنرمندی که بیش از پنج دهه از زندگی خود را وقف حفظ و معرفی موسیقی بلوچ کرد.
دونَلی؛ صدای ویژه موسیقی بلوچ
دونَلی یکی از سازهای سنتی بلوچستان است که از دو نی تشکیل شده و نواختن آن نیازمند مهارت، تمرکز و هماهنگی بسیار بالاست. شیرمحمد اسپندار با توانایی نواختن همزمان دو نی، به یکی از شناختهشدهترین نوازندگان این ساز در جهان تبدیل شد.
شیوه خاص نوازندگی او، نه تنها برای مردم بلوچستان، بلکه برای پژوهشگران و علاقهمندان موسیقی در سراسر جهان اهمیت داشت و باعث شد نام دونَلی به عنوان بخشی از میراث موسیقایی ایران شناخته شود.
پنج دهه تلاش برای زنده نگه داشتن موسیقی بلوچستان
شیرمحمد اسپندار تنها یک نوازنده نبود؛ او نگهبان بخشی از فرهنگ شفاهی بلوچستان بود. در دورانی که بسیاری از هنرهای محلی در معرض فراموشی قرار دارند، تلاشهای او موجب شد نغمههای قدیمی و ساز دونَلی همچنان زنده بمانند.
او با اجراهای متعدد داخلی و بینالمللی، موسیقی بلوچ را به مخاطبان بیشتری معرفی کرد و نشان داد که هنر بومی میتواند زبانی جهانی برای ارتباط میان انسانها باشد.
گفتگو با فرج بالافکن؛ جایگاه یک استاد ماندگار
فرج بالافکن، کارشناس موسیقی، درباره جایگاه شیرمحمد اسپندار معتقد است که او تنها یک نوازنده نبود، بلکه نماینده بخشی از تاریخ و فرهنگ موسیقایی بلوچستان بود.
به گفته کارشناسان موسیقی، درگذشت استادانی مانند اسپندار تنها فقدان یک هنرمند نیست؛ بلکه از دست رفتن بخشی از حافظه فرهنگی یک جامعه است؛ حافظهای که از طریق موسیقی و هنر به نسلهای آینده منتقل میشود.
اهمیت حفظ موسیقی اقوام
موسیقی اقوام مختلف ایران بخشی از تنوع فرهنگی این سرزمین است. حمایت از هنرمندان بومی، ثبت آثار آنان و فراهم کردن امکان انتقال این دانش به نسلهای بعد، ضرورتی فرهنگی و اجتماعی است.
هنرهای قومی، روایتگر تاریخ مردمانی هستند که تجربههای زندگی، طبیعت، باورها و احساسات خود را در قالب نغمهها حفظ کردهاند.
جمعبندی
شیرمحمد اسپندار رفت، اما صدای دونَلی او همچنان در حافظه فرهنگی بلوچستان و ایران باقی خواهد ماند. او نمونهای از هنرمندانی بود که زندگی خود را وقف پاسداری از فرهنگ کردند و نشان دادند هنر میتواند پلی میان نسلها و فرهنگها باشد.
یاد و نام این استاد بزرگ موسیقی بلوچ، با نوای دو نی او برای همیشه زنده خواهد ماند.
#شیرمحمداسپندار #موسیقی_بلوچستان #دونلی #فرهنگ_بلوچ #میراث_فرهنگی #هنر_اقوام #تنوع_فرهنگی #حقوق_فرهنگی #کانون_دفاع_از_حقوق_بشر_در_ایران #مهساامینی #MahsaAmini #vvmiran #baschariyat
