۱. دستمزد اسمی؛ رشد روی کاغذ
بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶ میلیون و ۲۵۵ هزار تومان و حداقل مزد روزانه برای هشت ساعت کار حدود ۵۵۴ هزار تومان تعیین شده است. این رقم در مقایسه با حداقل دستمزد ۱۰ میلیون و ۳۹۱ هزار تومانی سال ۱۴۰۴، نزدیک به ۶۰ درصد افزایش را نشان میدهد؛ افزایشی که در ظاهر قابلتوجه است، اما تنها در سطح اسمی معنا دارد.
۲. دستمزد واقعی؛ فرسایش قدرت خرید
معیار واقعی سنجش دستمزد، قدرت خرید آن است. در پایان فروردین ۱۴۰۴، حداقل دستمزد با نرخ حدود ۸۳ هزار تومان برای هر دلار، معادل تقریبی ۱۲۵ دلار بود. اما در اردیبهشت ۱۴۰۵، با نرخ حدود ۱۸۰ هزار تومان برای هر دلار، حداقل دستمزد جدید به حدود ۹۰ دلار کاهش یافته است. این مقایسه نشان میدهد که قدرت خرید کارگران بر پایه دلار، حدود ۲۸ درصد سقوط کرده است.
۳. قانون کار؛ حداقل مزد یا حداقل بقا؟
قانون کار بر تعیین دستمزدی متناسب با هزینههای واقعی زندگی تأکید دارد. با این حال، فاصله میان دستمزد و تورم، نشان میدهد که حداقل مزد عملاً به «حداقل بقا» تقلیل یافته است. وقتی افزایش دستمزد از شتاب تورم و سقوط ارزش پول عقب میماند، قانون از کارکرد حمایتی خود تهی میشود و کارگر در برابر بحران معیشت بیپناه میماند.
۴. اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ نقض حق زندگی شایسته
بر اساس اصول حقوق بشر، هر انسان حق دارد از دستمزدی برخوردار باشد که زندگی شرافتمندانه او و خانوادهاش را تضمین کند. کاهش مستمر قدرت خرید، این حق بنیادین را بهطور ساختاری نقض میکند. در چنین وضعیتی، کار نه ابزاری برای تحقق کرامت انسانی، بلکه وسیلهای برای ادامه زیستی فرساینده میشود.
۵. اهداف سند ۲۰۳۰؛ کار شایسته در سایه تورم
اهداف توسعه پایدار بر «کار شایسته»، «کاهش فقر» و «کاهش نابرابریها» تأکید دارند. سقوط قدرت خرید دستمزدها و ناتوانی در مهار تورم، این اهداف را به حاشیه میراند. توسعهای که در آن، دستمزد با واقعیتهای اقتصادی بیگانه است، نه پایدار است و نه عادلانه.
۶. جمعبندی؛ وقتی افزایش مزد به کاهش رفاه میانجامد
افزایش ۶۰ درصدی دستمزد، در برابر تورمی که ارزش پول را میبلعد، به معنای پیشرفت نیست؛ نشانهای است از تعمیق بحران. تا زمانی که سیاستهای اقتصادی، مهار تورم و حفظ قدرت خرید را در اولویت قرار ندهند، دستمزد هر سال افزایش مییابد، اما رفاه هر سال کوچکتر میشود. این پارادوکس، چکیده وضعیت امروز نیروی کار است.
#دستمزد #تورم #قدرت_خرید #حقوق_کارگران #قانون_کار #اعلامیه_جهانی_حقوق_بشر #سند2030 #عدالت_اجتماعی #مهساامینی #MahsaAmini #vvmiran @baschariyat
