پرتاب موشک از مناطق پرجمعیت؛ غیرنظامیان نباید قربانی جنگ شوند
ادامه مطلب
ادعایی که نگرانی درباره جان مردم را بیشتر میکند
در اسفند ۱۴۰۴، فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا، سنتکام، اعلام کرد که نیروهای جمهوری اسلامی از مناطق پرجمعیت شهری برای انجام عملیات نظامی، از جمله پرتاب موشکهای بالستیک و پهپادها، استفاده میکنند و به شهرهایی از جمله دزفول، اصفهان و شیراز اشاره کرد.
این ادعا از سوی یک طرف درگیر در جنگ مطرح شده و برای ارزیابی دقیق آن، بررسی مستقل و مستند درباره هر یک از موارد ضروری است. بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس یک بیانیه نظامی، همه جزئیات این ادعا را قطعی دانست.
اما یک مسئله فراتر از اختلاف روایتها وجود دارد: اگر عملیات نظامی در نزدیکی مناطق مسکونی انجام شود، جان هزاران انسان عادی در معرض خطر قرار میگیرد.
#حق_حیات #حقوق_بشر #غیرنظامیان #جنگ #ایران
مردم، هدف جنگ نیستند
در هر جنگی ممکن است اهداف نظامی در داخل یا نزدیکی شهرها قرار داشته باشند؛ اما حضور غیرنظامیان، مسئولیت طرفهای درگیر را برای حفاظت از آنان از بین نمیبرد.
حقوق بینالملل بشردوستانه بر اصولی مانند تفکیک میان غیرنظامیان و اهداف نظامی، تناسب و اتخاذ اقدامات احتیاطی برای کاهش آسیب به مردم تأکید دارد.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز تأکید میکند که قوانین جنگ برای محدود کردن روشها و ابزارهای جنگی و کاهش رنج انسانها، بهویژه غیرنظامیان، شکل گرفتهاند.
استفاده از مناطق پرجمعیت چه خطری دارد؟
قرار دادن یا استفاده از اهداف نظامی در مناطق متراکم شهری میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از یک هدف نظامی داشته باشد.
یک موشک یا پهپاد ممکن است در مسیر پرتاب، هنگام حمله متقابل یا در اثر خطای فنی، جان انسانهایی را تهدید کند که هیچ نقشی در جنگ ندارند.
خانهها، مدارس، مراکز درمانی، فروشگاهها و زیرساختهای شهری در چنین شرایطی ممکن است در معرض آسیب قرار گیرند.
به همین دلیل، حقوق بینالملل بشردوستانه از طرفهای درگیر میخواهد تا حد امکان غیرنظامیان و اشیای غیرنظامی را از مجاورت اهداف نظامی دور نگه دارند و از قرار دادن اهداف نظامی در داخل یا نزدیکی مناطق پرجمعیت خودداری کنند.
#حق_حیات #امنیت_غیرنظامیان #حقوق_بین_الملل #حقوق_بشردوستانه
«سپر انسانی»؛ مردم نباید ابزار حفاظت نظامی باشند
اصطلاح «سپر انسانی» در حقوق بینالملل بشردوستانه معنای مشخصی دارد. استفاده از حضور غیرنظامیان برای محافظت از اهداف نظامی در برابر حمله، ممنوع است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ تصریح کرده است که استفاده از غیرنظامیان یا جمعیت غیرنظامی برای پوشاندن یا محافظت از اهداف نظامی، روشی ممنوع در جنگ است.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: اگر یک طرف از غیرنظامیان بهعنوان سپر استفاده کند، این امر به طرف مقابل اجازه نمیدهد غیرنظامیان را هدف قرار دهد یا از مسئولیت خود برای کاهش آسیب به آنان چشمپوشی کند.
جان یک انسان غیرنظامی در هر دو سوی مرز، ارزش انسانی دارد.
مسئولیت فقط متوجه یک طرف جنگ نیست
حفاظت از غیرنظامیان یک اصل یکطرفه نیست. هر طرفی که در یک درگیری مسلحانه حضور دارد، باید قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه را رعایت کند.
اگر نیروهای نظامی عمداً یا بدون ضرورت، تجهیزات و فعالیتهای نظامی را در میان جمعیت غیرنظامی قرار دهند، خطر متوجه مردم میشود.
از سوی دیگر، طرف حملهکننده نیز موظف است در انتخاب هدف، روش حمله و زمان آن، همه اقدامات ممکن و عملی را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان انجام دهد.
بنابراین نمیتوان گفت چون یک هدف نظامی در منطقهای پرجمعیت قرار گرفته است، جان مردم دیگر اهمیتی ندارد.
حق حیات در زمان جنگ هم پابرجاست
جنگ نباید به معنای حذف حق حیات انسانها باشد.
مردم عادی، کودکان، سالمندان، بیماران و خانوادههایی که در خانههای خود زندگی میکنند، نباید هزینه تصمیمهای نظامی را بپردازند.
هر موشکی که از یک منطقه مسکونی شلیک میشود و هر حملهای که بدون توجه کافی به حضور مردم انجام میگیرد، میتواند فاصله میان «هدف نظامی» و «زندگی غیرنظامی» را خطرناکتر کند.
از نگاه حقوق بشری، پرسش اصلی فقط این نیست که چه کسی شلیک کرد یا چه کسی حمله کرد؛ پرسش مهمتر این است:
آیا برای حفظ جان انسانهایی که هیچ نقشی در جنگ ندارند، همه اقدامات ممکن انجام شده است؟
حفاظت از مردم باید اولویت باشد
در جنگها معمولاً درباره قدرت نظامی، موشک، پهپاد و اهداف نظامی سخن گفته میشود؛ اما پشت هر منطقه پرجمعیت، زندگی انسانهایی قرار دارد که حق دارند زنده بمانند.
هیچ خانوادهای نباید به دلیل محل زندگی خود به بخشی از یک میدان نبرد تبدیل شود.
اگر ادعای استفاده از مناطق پرجمعیت برای پرتاب موشک و پهپاد درباره موارد مشخصی اثبات شود، این موضوع باید به صورت مستقل، دقیق و حقوقی بررسی شود. همچنین هر حملهای که در پاسخ به چنین مواضعی انجام شده نیز باید از نظر رعایت اصول تفکیک، تناسب و احتیاط بررسی شود.
حقوق بشر نباید در میان صدای موشکها فراموش شود. حق حیات انسانها، چه در ایران و چه در هر کشور دیگری، نباید قربانی جنگ شود.
#حقوق_بشر #حق_حیات #حفاظت_از_غیرنظامیان #حقوق_بین_الملل_بشردوستانه #جنگ #صلح #کودکان #غیرنظامیان #ایران
منابع
کمیته بینالمللی صلیب سرخ (ICRC)، اصول حقوق بینالملل بشردوستانه درباره حفاظت از غیرنظامیان و نحوه انجام مخاصمات.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا (CENTCOM)، بیانیه منتشرشده در ۸ مارس ۲۰۲۶ درباره ادعای استفاده از مناطق پرجمعیت شهری برای عملیات نظامی.
گزارشهای منتشرشده درباره این ادعا، از جمله گزارشهای خبری مربوط به استفاده از مناطق مسکونی برای پرتاب موشک و پهپاد.
#مهساامینی #MahsaAmini #vvmiran #baschariyat #کانون_دفاع_از_حقوق_بشر_در_ایران